مرکز مطالعات و همکاری‌های افغانستان روز ۱۳ نوامبر، در شهر بن، مراسم رونمایی از سه کتاب تازه طایر ځلاند، شاعر، نویسنده و مترجم افغانستانی، را برگزار کرد. در این نشست، شماری از نویسندگان، شاعران و فعالان فرهنگی زبان‌های پشتو و دری حضور داشتند و درباره اهمیت کتاب، ترجمه و گسترش پیوندهای ادبی میان زبان‌های افغانستان سخن گفتند.
در میان آثار تازه‌منتشرشده طایر ځلاند، دو مجموعه ترجمه شعر و یک مجموعه از سروده‌های خود او به چشم می‌خورد. «باران ستارگان» ترجمه پشتوی شعرهای پرتو نادری، شاعر زبان دری، است. «شعرهای هرمان هسه» مجموعه‌ای از ترجمه شعرهای هرمان هسه، شاعر و نویسنده آلمانی و برنده جایزه نوبل ادبیات، است. سومین کتاب با عنوان «اینجا نیز عطر روشنایی‌ها به مشام می‌رسد» مجموعه‌ای از سروده‌های خود طایر ځلاند است.
هر دو مجموعه ترجمه‌شده، متن اصلی شعرها را نیز دربردارند. به این ترتیب، خوانندگان می‌توانند شعرهای دری و آلمانی را در کنار ترجمه پشتوی آن‌ها بخوانند و متن اصلی را با ترجمه مقایسه کنند. هر سه کتاب در افغانستان به چاپ رسیده‌اند.
مراسم با تلاوت آیاتی از قرآن کریم آغاز شد و سپس حاضران برای اجرای سرود ملی افغانستان برخاستند. پس از آن، بصیر دانش‌یار، معاون مرکز مطالعات و همکاری‌های افغانستان، با ایراد سخنانی به حاضران خوشامد گفت.
دکتر خوشحال روهی در این نشست درباره اهمیت ترجمه در شکل‌گیری فرهنگ مشترک و هویت ملی سخن گفت. او تأکید کرد که ترجمه آثار ادبی میان زبان‌های گوناگون افغانستان، نقش مهمی در تقویت ارتباطات و تفاهم متقابل میان مردم ایفا می‌کند.
روهی به‌ویژه ترجمه ادبیات کشور میزبان در شرایط تبعید را مهم دانست و گفت آشنایی با آثار ادبی و فکری جامعه میزبان، در گسترش روابط فرهنگی اهمیت دارد. او همچنین از تلاش‌های ادبی و ترجمه‌ای طایر ځلاند قدردانی کرد.
در بخش دیگری از برنامه، پیام ویدئویی پرتو نادری، شاعر زبان دری، برای حاضران پخش شد. او در این پیام درباره اهمیت ترجمه مجموعه «باران ستارگان» سخن گفت و از تلاش‌های طایر ځلاند قدردانی کرد. نادری همچنین بر اهمیت این ترجمه در معرفی شعرهایش به خوانندگان پشتوزبان تأکید کرد.
استاد غفور لیوال نیز در پیام ویدئویی خود به شعر، ترجمه و جهان‌بینی فکری طایر ځلاند پرداخت. او با ارائه نمونه‌هایی از مجموعه‌های شعری اخیر و آثار ترجمه‌شده ځلاند، جنبه‌های گوناگون فعالیت‌های خلاقانه و ترجمه‌ای او را بررسی کرد. لیوال رابطه میان شاعری و ترجمه را مهم دانست و دیدگاه‌های خود را درباره فعالیت‌های ادبی ځلاند با حاضران در میان گذاشت.
انور وفا سمندر، نویسنده و شاعر، نیز درباره فعالیت‌های ادبی طایر ځلاند سخن گفت. او با اشاره به اهمیت عشق، استعاره‌های تازه و تصویرسازی در انتخاب شعر، از انتخاب‌های شاعرانه و تلاش‌های ترجمه‌ای ځلاند قدردانی کرد.
ابراهیم سپیڅلی، خبرنگار، نیز درباره ترجمه‌های ځلاند و ارزش آن‌ها سخن گفت. مطیع‌الله رؤوفی، شاعر برجسته، افزون بر ارائه پیام انجمن فرهنگی کنر، سروده‌ای را که برای طایر ځلاند نوشته بود، برای حاضران خواند.
همچنین شمار دیگری از علاقه‌مندان ادبیات و فعالان فرهنگی، دیدگاه‌ها و سخنان کوتاهی درباره این آثار و اهمیت ارتباطات ادبی میان زبان‌های افغانستان مطرح کردند.
طایر ځلاند در سخنانی درباره انگیزه‌های خود از نگارش و ترجمه این سه کتاب گفت که از همان آغاز در پی آن بوده است تا محور ادبی مشترکی میان ادبیات زبان‌های افغانستان شکل دهد.
او گفت: «درد و رنج ما یکی است، اما تاکنون تلاش منظم و سازمان‌یافته‌ای صورت نگرفته بود تا ترجمه‌های منثور و منظوم از زبان دری به پشتو و از پشتو به دری انجام شود؛ ترجمه‌هایی که نسل‌های آینده نیز بتوانند از آن‌ها بهره ببرند. به همین دلیل، آگاهانه این کار را آغاز کردیم.»
ځلاند افزود که پیوندهای ادبی میان زبان‌های افغانستان باید تقویت شوند و خوانندگان هر زبان باید با شاعران و آثار ادبی زبان‌های دیگر نیز آشنایی پیدا کنند. به گفته او، یکی از اهداف این ترجمه‌ها آن است که نسل‌های آینده بتوانند به میراث ادبی زبان‌های گوناگون افغانستان دسترسی داشته باشند.
او درباره ترجمه شعرهای هرمان هسه گفت که از سال‌ها پیش آثار این نویسنده و شاعر آلمانی را مطالعه می‌کرده، اما پس از مهاجرت به آلمان، علاقه‌اش به شعر او افزایش یافته است.
به گفته ځلاند، وجهی از شعر هسه که به‌ویژه برای او اهمیت داشته، پیام این شاعر به نسلی است که در دوران جنگ و پس از آن زندگی می‌کند. او گفت که می‌خواسته این ویژگی‌های فکری و ادبی شعر هسه را به زبان پشتو منتقل کند تا خوانندگان افغانستانی نیز با آن‌ها آشنا شوند.
ځلاند همچنین گفت که هر سه کتاب را طی سال‌های گذشته در تبعید نوشته و ترجمه کرده است، اما چاپ آن‌ها در افغانستان صورت گرفته است.
در جریان این نشست، شماری دیگر از حاضران نیز درباره کتاب‌ها و ضرورت گسترش پیوندهای ادبی میان زبان‌های افغانستان سخن گفتند.
یکی از ویژگی‌های مهم این کتاب‌ها آن است که متن اصلی شعرهای پرتو نادری و هرمان هسه در کنار ترجمه پشتوی آن‌ها منتشر شده است. این شیوه به خوانندگان امکان می‌دهد ترجمه شعرها را با متن اصلی مقایسه کنند و تفاوت‌های زبانی، معنایی و شیوه‌های بیان شاعرانه را در هر دو متن مورد بررسی قرار دهند.
هر سه کتاب طایر ځلاند، یعنی «باران ستارگان»، «شعرهای هرمان هسه» و «اینجا نیز عطر روشنایی‌ها به مشام می‌رسد»، از طریق کتاب‌فروشی آنلاین «لولو» نیز برای خرید در دسترس قرار گرفته‌اند.
په بن ښار کې د طایر ځلاند د درېیو نویو کتابونو مخکتنه وشوه
د افغانستان د مطالعاتو او همکاریو مرکز د نومبر په ۱۳مه په بن ښار کې د شاعر، لیکوال او ژباړن طایر ځلاند د درېیو نویو کتابونو د مخکتنې غونډه جوړه کړه. په غونډه کې د پښتو او دري ژبو یو شمېر لیکوالانو، شاعرانو او فرهنګیانو ګډون کړی و او د کتابونو، ژباړې او د افغانستان د ژبو ترمنځ د ادبي اړیکو پر ارزښت یې خبرې وکړې.
د طایر ځلاند په تازه خپرو شویو کتابونو کې دوه د شعرونو ژباړل شوې ټولګې او یوه د هغه د خپلو شعرونو ټولګه شامله ده. «د ستورو باران» د دري ژبې د شاعر پرتو نادري د شعرونو پښتو ژباړه ده. «د هرمان هسی شعرونه» د نوبل ادبي جایزې د ګټونکي جرمني شاعر او لیکوال هرمان هسه د شعرونو ژباړه ده او «دلته هم د رڼاګانو خوشبويي ده» د ځلاند د خپلو شعرونو ټولګه ده.
دواړه ژباړل شوې ټولګې د اصلي شعرونو متنونه هم لري. په دې توګه لوستونکي کولای شي دري او جرمني شعرونه له پښتو ژباړې سره ولولي او د اصلي متن او ژباړې ترمنځ پرتله وکړي. د دغو کتابونو درې واړه په افغانستان کې چاپ شوي دي.
غونډه د قرآن کریم د آیتونو په تلاوت پیل شوه او وروسته ګډونوال د ملي سرود لپاره ودرېدل. د افغانستان د مطالعاتو او همکاریو مرکز مرستیال، بصیر دانشيار، ګډونوالو ته د ښه راغلاست وینا وکړه.
ډاکټر خوشحال روهي د غونډې په ترڅ کې د ګډ فرهنګ او ملي هویت په جوړولو کې د ژباړې پر اهمیت خبرې وکړې. نوموړي وویل، د افغانستان د بېلابېلو ژبو ترمنځ د ادبي اثارو ژباړه د خلکو ترمنځ د اړیکو او متقابل پوهاوي په پیاوړتیا کې مهم رول لري.
روهي په ځانګړې توګه په تبعید کې د کوربه هېواد د ادبیاتو ژباړه مهمه وبلله او ویې ویل چې د کوربه ټولنې د ادبي او فکري اثارو پېژندل د فرهنګي اړیکو د پراختیا لپاره ارزښت لري. هغه د طایر ځلاند ژباړنیزې او ادبي هڅې هم وستایلې.
د غونډې په بله برخه کې د دري ژبې د شاعر پرتو نادري ویدیو شوی پیغام وړاندې شو. نوموړي په خپل پیغام کې د «د ستورو باران» د ژباړې پر ارزښت خبرې کړې وې او د طایر ځلاند هڅې یې ستایلې وې. نادري د خپل شعر د پښتو ژبې لوستونکو ته د ورپېژندلو لپاره د دغې ژباړې اهمیت ته اشاره کړې وه.
استاد غفور لیوال په خپله ویډیو تبصره کې د طایر ځلاند پر شاعرۍ، ژباړې او فکري لیدلوري خبرې وکړې. نوموړي د ځلاند د وروستیو شعري ټولګو او ژباړل شویو اثارو بېلګې وړاندې کړې او د هغه د تخلیقي او ژباړنیز کار بېلابېل اړخونه یې وڅېړل. هغه د شاعرۍ او ژباړې ترمنځ اړیکه مهمه وبلله او د ځلاند د ادبي فعالیتونو په اړه یې خپل نظرونه شریک کړل.
لیکوال او شاعر انور وفا سمندر هم د طایر ځلاند د ادبي کارونو په اړه خبرې وکړې. هغه د شعر په انتخاب کې د مینې، نوو استعارو او تصویرونو پر اهمیت بحث وکړ او د ځلاند د شاعرانه انتخابونو او ژباړنیزو هڅو ستاینه یې وکړه.
خبریال ابراهیم سپیڅلي د ځلاند په ژباړه او ارزښت یې خبرې وکړې او دروند شاعر مطیع الله رووفي د کونړ کلتوري ټولنې د پېغام تر څنګ د طیر ځلاند لپاره لیکلی نظم هم وړاندې کړ.
دغه راز نورو ګڼو ادبپالو او فرهنګیانو لنډې خبرې او خپلې تبصرې وړاندې کړې.
طایر ځلاند د خپلو درېیو کتابونو د لیکلو او ژباړې د موخو په اړه وویل چې له پیله یې غوښتل د افغانستان د ژبو د ادبیاتو ترمنځ یو ګډ ادبي محور رامنځته کړي.
هغه وویل: «زموږ درد او کرب یو دی، خو تر اوسه داسې منظمه هڅه نه وه شوې چې له دري ژبې پښتو ته او له پښتو دري ژبې ته منظمې او منظومې ژباړې وشي، څو راتلونکي نسلونه هم ترې ګټه واخلي. له همدې امله مو په شعوري توګه دا کار پیل کړ.»
ځلاند زیاته کړه چې د افغانستان د ژبو ترمنځ ادبي اړیکې باید پیاوړې شي او د هرې ژبې لوستونکي باید د نورو ژبو له شاعرانو او ادبي اثارو سره هم اشنا شي. د هغه په وینا، د دغو ژباړو یوه موخه دا ده چې راتلونکي نسلونه وکولای شي د افغانستان د بېلابېلو ژبو ادبي میراث ته لاسرسی ولري.
نوموړي د هرمان هسه د شعرونو د ژباړې په اړه وویل چې له ډېر پخوا یې د دغه جرمني لیکوال او شاعر اثار لوستي وو، خو جرمني ته له راتګ وروسته یې د هغه له شاعرۍ سره لېوالتیا زیاته شوه.
د ځلاند په وینا، د هسه په شاعرۍ کې د جګړې پر مهال او له جګړې وروسته نسل ته د پیغام ورکولو اړخ ورته په ځانګړې توګه مهم و. هغه وویل چې غوښتل یې د هسه د شعرونو دغه فکري او ادبي ځانګړنې پښتو ژبې ته راوړي، څو افغان لوستونکي هم ورسره اشنا شي.
ځلاند وویل چې دغه درې واړه کتابونه یې په تېرو کلونو کې په تبعید کې لیکلي او ژباړلي دي، خو په افغانستان کې چاپ شوي دي.
د غونډې په ترڅ کې یو شمېر نورو ګډونوالو هم د کتابونو او د افغانستان د ژبو ترمنځ د ادبي اړیکو په اړه خبرې وکړې.
د دغو کتابونو یوه مهمه ځانګړنه دا ده چې د پرتو نادري او هرمان هسه د شعرونو له پښتو ژباړو سره اصلي متنونه هم خپاره شوي دي. دا کار لوستونکو ته د دې زمینه برابروي چې د شعرونو ژباړه له اصلي متن سره پرتله کړي او د دواړو ترمنځ د ژبې، معنا او شاعرانه بیان توپیرونه وڅېړي.
د طایر ځلاند درې واړه کتابونه «د ستورو باران»، «د هرمان هسی شعرونه» او «دلته هم د رڼاګانو خوشبويي ده» د «لولو» په نوم د انلاین کتاب پلورنځي له لارې هم د پېرلو لپاره وړاندې شوي دي.
دیدگاه‌ها و نظرات ابرازشده در این مقاله لزوماً سیاست یا موضع گزاره را بازتاب نمی‌دهد.
